Hàm bậc ba: cực trị và giá trị lớn nhất trên đoạn
Kiwi nhận dạng đề
Cho hàm số a1f(x) = x³ − 6x² + 9x + 1.
a) bcf′(x) = 23x² − 312x + 49.
b) f dnghịch biến trên khoảng (51; 63).
c) Giá trị ecực tiểu của f bằng 73.
d) fGiá trị lớn nhất của f gtrên đoạn 8[0; 5] bằng 95.
Đề thuộc dạng nào?
- Đạo hàm và đồ thị hàm số
- Đơn điệu và cực trị
- Hàm bậc ba cho bằng công thức
Đề cho công thức một hàm bậc ba; hỏi đạo hàm, khoảng đồng biến, nghịch biến, cực trị, giá trị lớn nhất hay nhỏ nhất trên một đoạn.
- Phần II, câu hàm số, tối đa 1 điểm
- Có trong 4/4 kỳ thi của Bộ (2025–2026)
- 5/6 đề thi thử của Sở
Xem dạng này trên bản đồ
Mở bản đồ dạng Toán 12Đạo hàm và đồ thị hàm số
Đơn điệu và cực trị
- Hàm bậc ba cho bằng công thứcĐề này
- Đọc bảng biến thiên hoặc đồ thị của đạo hàmChưa có
- Hàm phân thứcChưa có
Giá trị lớn nhất, nhỏ nhất trên đoạn
- Hàm bậc ba trên một đoạnKiwi đã có
- Hàm khác hoặc đọc từ đồ thịChưa có
Tiệm cận của đồ thị
- Hàm phân thức bậc nhất trên bậc nhấtKiwi đã có
- Hàm phân thức bậc hai trên bậc nhấtChưa có
Khảo sát đồ thị, tương giao, số nghiệm
- Nhận dạng đồ thị từ công thứcChưa có
- Tương giao và số nghiệm từ đồ thị hoặc bảng biến thiênChưa có
Tối ưu thực tế bằng đạo hàm
- Lợi nhuận và chi phí theo sản lượngKiwi đã có
- Tối ưu kích thướcChưa có
Vì sao là dạng này?
“f(x) = x³” · Hàm bậc ba cho bằng công thứcdấu hiệu chính
Hàm số là đa thức có số mũ lớn nhất của x là ba, nên đạo hàm là bậc hai và hàm có tối đa hai điểm cực trị.
“f′(x) = 3x² − 12” · Đạo hàm là biểu thức bậc haidấu hiệu chính
Đạo hàm của hàm bậc ba là bậc hai. Giải đạo hàm bằng không là giải phương trình bậc hai, có tối đa hai nghiệm.
“f′(x) =” · Đạo hàm của hàm số
Đạo hàm là công cụ chính của dạng. Nghiệm của đạo hàm là ứng viên cực trị.
“nghịch biến” · Hỏi đồng biến, nghịch biến
Hàm đồng biến khi đạo hàm dương, nghịch biến khi đạo hàm âm. Đề hỏi dấu của đạo hàm trên từng khoảng.
“cực tiểu” · Hỏi cực đại, cực tiểu
Cực đại, cực tiểu nằm ở chỗ đạo hàm đổi dấu. Phải tìm nghiệm của đạo hàm rồi xét dấu.
“Giá trị lớn nhất” · Giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm số
Giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm trên một đoạn phải so các giá trị tại điểm cực trị trong đoạn và tại hai đầu mút.
“trên đoạn” · Đoạn đang xét
Đoạn có hai đầu mút. Ngoài điểm cực trị, hai đầu mút cũng là ứng viên của giá trị lớn nhất, nhỏ nhất.
Không phải: Đọc bảng biến thiên, đồ thị, tương giao
Đề đọc đồ thị cho hình hoặc bảng biến thiên, không cho công thức. Đề bậc ba của dạng này cho công thức và bắt tự tính đạo hàm.
Không phải: Quy tắc tính đạo hàm, tiếp tuyến
Bài quy tắc đạo hàm chỉ hỏi tính đạo hàm hay tiếp tuyến. Dạng này dùng đạo hàm để xét chiều biến thiên, cực trị, giá trị lớn nhất của hàm bậc ba.
Không phải: Hàm phân thức, tiệm cận
Hàm phân thức có biến ở mẫu và có tiệm cận. Hàm bậc ba là đa thức, không có tiệm cận, xác định trên mọi số thực.
Không phải: Tối ưu lợi nhuận, chi phí thực tế
Bài tối ưu thực tế phải tự lập hàm từ lời văn như lợi nhuận bằng doanh thu trừ chi phí. Đề bậc ba của dạng này cho sẵn hàm số.
Đưa đề về khuôn chuẩn
Hàm bậc ba và bảng xét dấu của đạo hàm
Viết hàm thành dạng ax³ + bx² + cx + d, ghi đoạn đang xét nếu đề cho. Đạo hàm, nghiệm, bảng xét dấu đều tính từ công thức này.
- x
- biến của hàm số
- f(x)
- hàm số của đề (đề có thể gọi là y hoặc g)
- f′(x)
- đạo hàm của hàm số
- α, β
- hai đầu mút của đoạn đang xét
- f(x)= x³ − 6x² + 9x + 1
- [α; β]= [0; 5]
Hướng đi
Các bước chung của dạng, áp vào đề này.
Bước đầu tiên là gì?
Làm từng bước
Đáp số và kiểm tra
Kiwi đã kiểm lời giải
Đáp số đã kiểm bằng hai cách giải.
Bài học từ đề này
Kiwi: Bài học dựng từ đề của bạn. Đoán trước, rồi mới xem lời giải.
Dạng hàm số bậc ba, hay có trong Phần II.
Bạn sẽ làm được
- Đọc dấu của f′ để biết hàm đi lên hay đi xuống.
- Tách điểm cực trị với giá trị cực trị.
- Tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất trên đoạn, không quên đầu mút.
- Đoán
- Khám phá
- Vì sao
- Luyện
- Tổng kết