SGK Kết nối tri thức · Bài 5

Tối ưu lợi nhuận

Sản xuất bao nhiêu thì lãi nhất?

Kiwi: Câu trả lời ngắn về lợi nhuận có trong mọi đề gần đây. Mình đi cùng bạn khoảng 12 phút.

Trong đề thi

Phần III, 0,5 điểm. Có trong 3/3 đề gần nhất của Bộ, gồm đề chính thức và đề minh họa (2025–2026).

Bạn sẽ làm được

  • Lập hàm lợi nhuận bằng doanh thu trừ chi phí.
  • Dùng đạo hàm để tìm sản lượng lãi nhất.
  • Tách sản lượng tối ưu với lợi nhuận lớn nhất.
  1. Đoán
  2. Khám phá
  3. Vì sao
  4. Luyện
  5. Tổng kết

Báo lỗi nội dung

Trước khi học, xem Kiwi nhận ra một đề dạng này thế nào: dấu hiệu, khuôn, hướng đi. Đáp số để cuối.

Kiwi nhận dạng đề

Tối ưu lợi nhuận, chi phí

Một xưởng bán mỗi sản phẩm với giá 120 nghìn đồng. Chi phí để làm x sản phẩm là C(x) = x³ − 12x² + 60x + 100 (nghìn đồng), với 0 ≤ x ≤ 15. Xưởng nên làm bao nhiêu sản phẩm để lợi nhuận lớn nhất?

  1. Đề thuộc dạng nào?

    Vị trí của đề trên bản đồ dạng.

    1. Đạo hàm và đồ thị hàm số
    2. Tối ưu thực tế bằng đạo hàm
    3. Lợi nhuận và chi phí theo sản lượng

    Đề cho doanh thu, chi phí theo số sản phẩm; tự lập hàm lợi nhuận rồi tìm sản lượng cho lợi nhuận lớn nhất trên miền cho phép.

    • Phần III · Trả lời ngắn · tối đa 0,5 điểm
    • Có trong 4/4 kỳ thi của Bộ (2025–2026)
    • 6/6 đề thi thử của Sở
    Xem dạng này trên bản đồ

    Đạo hàm và đồ thị hàm số

    Mở bản đồ dạng Toán 12
  2. Vì sao là dạng này?

    Dấu hiệu trong chữ đề cho biết dạng.

    Dấu hiệu trong đề

    • “sản phẩm” · Ẩn là số sản phẩm làm ra

      Ẩn x là số lượng làm ra. Mọi hàm trong đề là hàm của x.

    • “Chi phí” · Doanh thu và chi phídấu hiệu chính

      Doanh thu và chi phí là hai thành phần của lợi nhuận, đều phụ thuộc số sản phẩm làm ra.

    • “0 ≤ x ≤ 15” · Miền của sản lượng

      Sản lượng chỉ chạy trong một đoạn. Lợi nhuận lớn nhất có thể nằm ở đầu mút, nên phải so cả đầu mút.

    • “bao nhiêu sản phẩm” · Hỏi lợi nhuận lớn nhất hoặc ngưỡng có lãi

      Đề hỏi làm bao nhiêu để lợi nhuận lớn nhất, tức tìm giá trị lớn nhất của hàm lợi nhuận trên miền cho phép.

    • “lợi nhuận” · Lợi nhuậndấu hiệu chính

      Lợi nhuận bằng doanh thu trừ chi phí. Đề không cho sẵn hàm lợi nhuận, phải tự lập.

    Vì sao không phải dạng dễ nhầm

    • Không phải: Giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm cho sẵn

      Bài giá trị lớn nhất thuần cho sẵn hàm số và đoạn. Bài lợi nhuận phải tự lập hàm từ doanh thu và chi phí.

    • Không phải: Quy hoạch tuyến tính

      Quy hoạch tuyến tính có hai ẩn và các ràng buộc bậc nhất về nguyên liệu, giờ làm. Bài lợi nhuận này chỉ có một ẩn là sản lượng.

    • Không phải: Tích phân là lượng tích lũy

      Bài tích lũy cho tốc độ làm ra sản phẩm theo thời gian và hỏi tổng sản phẩm. Bài lợi nhuận cho doanh thu, chi phí theo số sản phẩm.

  3. Đưa đề về khuôn chuẩn

    Đặt tên, rồi điền từng dữ kiện vào khuôn.

    Hàm lợi nhuận theo sản lượng

    Gọi x là số sản phẩm. Lập doanh thu R(x) và chi phí C(x), lợi nhuận P(x) bằng R(x) trừ C(x), xét trên đoạn sản lượng cho phép.

    Đặt tên

    x
    số sản phẩm làm ra
    R(x)
    doanh thu khi làm x sản phẩm
    C(x)
    chi phí khi làm x sản phẩm
    P(x)
    lợi nhuận, P(x) = R(x) − C(x)

    Điền dữ kiện vào khuôn

    • p= 120giá bán mỗi sản phẩm
    • C(x)= x³ − 12x² + 60x + 100chi phí khi làm x sản phẩm
    • xₘᵢₙ= 0sản lượng nhỏ nhất cho phép
    • xₘₐₓ= 15sản lượng lớn nhất cho phép
  4. Hướng đi

    Các bước chung của dạng. Chưa tính số.

    Các bước chung của dạng, áp vào đề này.

      Bước đầu tiên là gì?

    1. Làm từng bước

      Mở sau phần “Hướng đi”.

    2. Đáp số và kiểm tra

      Đáp số để cuối. Đi hết các bước trước đã.

    Ví dụ

    Ví dụ của dạng này từ kho, mỗi câu có lời giải 2 cách. AI soạn, Kiwi kiểm tra bằng 2 cách.

    Mở cả 1.200 ví dụ của dạng trong Kho

    Đọc thêm: lập hàm và tìm giá trị lớn nhất trong bài toán thực tế

    Lập hàm. Đọc đề để viết đại lượng cần tối ưu theo một biến. Ở đây lợi nhuận P(x) bằng doanh thu R(x) = 120x trừ chi phí C(x) = x³ − 12x² + 60x + 100.

    Miền của biến. Biến trong bài thực tế luôn có giới hạn: số sản phẩm không âm và không vượt năng lực sản xuất. Trong bài là từ 0 đến 15.

    Tìm giá trị lớn nhất. Giống bài giá trị lớn nhất trên đoạn: tính P tại hai đầu miền và tại các nghiệm của P′ nằm trong miền, rồi so. Trong bài, P(10) = 700 lớn hơn P(0) = −100 và P(15) = 125.

    Sản lượng nguyên. Số sản phẩm phải là số nguyên. Nếu nghiệm của P′ không nguyên, so P tại hai số nguyên kề nghiệm đó.

    Dành cho thầy cô

    Yêu cầu cần đạt của bài (Chương trình GDPT 2018 môn Toán):

    • T12.DH.YC10 Vận dụng đạo hàm và khảo sát hàm số vào bài toán thực tiễn

    LessonSpec 1.0 · toan-12/tu-loinhuan@0.1.0 · tu-loinhuan/5-buoc@1.0.0 · kiểm chứng exact + numeric