Tối ưu lợi nhuận
Sản xuất bao nhiêu thì lãi nhất?
Kiwi: Câu trả lời ngắn về lợi nhuận có trong mọi đề gần đây. Mình đi cùng bạn khoảng 12 phút.
Phần III, 0,5 điểm. Có trong 3/3 đề gần nhất của Bộ, gồm đề chính thức và đề minh họa (2025–2026).
Bạn sẽ làm được
- Lập hàm lợi nhuận bằng doanh thu trừ chi phí.
- Dùng đạo hàm để tìm sản lượng lãi nhất.
- Tách sản lượng tối ưu với lợi nhuận lớn nhất.
- Đoán
- Khám phá
- Vì sao
- Luyện
- Tổng kết
Trước khi học, xem Kiwi nhận ra một đề dạng này thế nào: dấu hiệu, khuôn, hướng đi. Đáp số để cuối.
Kiwi nhận dạng đề
Một xưởng bán mỗi asản phẩm với giá 1120 nghìn đồng. bChi phí để làm x sản phẩm là C(x) = 2x³ − 12x² + 60x + 100 (nghìn đồng), với c30 ≤ x ≤ 415. Xưởng nên làm dbao nhiêu sản phẩm để elợi nhuận lớn nhất?
Đề thuộc dạng nào?
- Đạo hàm và đồ thị hàm số
- Tối ưu thực tế bằng đạo hàm
- Lợi nhuận và chi phí theo sản lượng
Đề cho doanh thu, chi phí theo số sản phẩm; tự lập hàm lợi nhuận rồi tìm sản lượng cho lợi nhuận lớn nhất trên miền cho phép.
- Phần III · Trả lời ngắn · tối đa 0,5 điểm
- Có trong 4/4 kỳ thi của Bộ (2025–2026)
- 6/6 đề thi thử của Sở
Xem dạng này trên bản đồ
Mở bản đồ dạng Toán 12Đạo hàm và đồ thị hàm số
Đơn điệu và cực trị
- Hàm bậc ba cho bằng công thứcKiwi đã có
- Đọc bảng biến thiên hoặc đồ thị của đạo hàmChưa có
- Hàm phân thứcChưa có
Giá trị lớn nhất, nhỏ nhất trên đoạn
- Hàm bậc ba trên một đoạnKiwi đã có
- Hàm khác hoặc đọc từ đồ thịChưa có
Tiệm cận của đồ thị
- Hàm phân thức bậc nhất trên bậc nhấtKiwi đã có
- Hàm phân thức bậc hai trên bậc nhấtChưa có
Khảo sát đồ thị, tương giao, số nghiệm
- Nhận dạng đồ thị từ công thứcChưa có
- Tương giao và số nghiệm từ đồ thị hoặc bảng biến thiênChưa có
Tối ưu thực tế bằng đạo hàm
- Lợi nhuận và chi phí theo sản lượngĐề này
- Tối ưu kích thướcChưa có
Vì sao là dạng này?
“sản phẩm” · Ẩn là số sản phẩm làm ra
Ẩn x là số lượng làm ra. Mọi hàm trong đề là hàm của x.
“Chi phí” · Doanh thu và chi phídấu hiệu chính
Doanh thu và chi phí là hai thành phần của lợi nhuận, đều phụ thuộc số sản phẩm làm ra.
“0 ≤ x ≤ 15” · Miền của sản lượng
Sản lượng chỉ chạy trong một đoạn. Lợi nhuận lớn nhất có thể nằm ở đầu mút, nên phải so cả đầu mút.
“bao nhiêu sản phẩm” · Hỏi lợi nhuận lớn nhất hoặc ngưỡng có lãi
Đề hỏi làm bao nhiêu để lợi nhuận lớn nhất, tức tìm giá trị lớn nhất của hàm lợi nhuận trên miền cho phép.
“lợi nhuận” · Lợi nhuậndấu hiệu chính
Lợi nhuận bằng doanh thu trừ chi phí. Đề không cho sẵn hàm lợi nhuận, phải tự lập.
Không phải: Giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm cho sẵn
Bài giá trị lớn nhất thuần cho sẵn hàm số và đoạn. Bài lợi nhuận phải tự lập hàm từ doanh thu và chi phí.
Không phải: Quy hoạch tuyến tính
Quy hoạch tuyến tính có hai ẩn và các ràng buộc bậc nhất về nguyên liệu, giờ làm. Bài lợi nhuận này chỉ có một ẩn là sản lượng.
Không phải: Tích phân là lượng tích lũy
Bài tích lũy cho tốc độ làm ra sản phẩm theo thời gian và hỏi tổng sản phẩm. Bài lợi nhuận cho doanh thu, chi phí theo số sản phẩm.
Đưa đề về khuôn chuẩn
Hàm lợi nhuận theo sản lượng
Gọi x là số sản phẩm. Lập doanh thu R(x) và chi phí C(x), lợi nhuận P(x) bằng R(x) trừ C(x), xét trên đoạn sản lượng cho phép.
- x
- số sản phẩm làm ra
- R(x)
- doanh thu khi làm x sản phẩm
- C(x)
- chi phí khi làm x sản phẩm
- P(x)
- lợi nhuận, P(x) = R(x) − C(x)
- p= 120
- C(x)= x³ − 12x² + 60x + 100
- xₘᵢₙ= 0
- xₘₐₓ= 15
Hướng đi
Các bước chung của dạng, áp vào đề này.
Bước đầu tiên là gì?
Làm từng bước
Đáp số và kiểm tra
Ví dụ
- Sản lượng để lợi nhuận lớn nhấtMột cơ sở in ba chiều bán mỗi mô hình với giá bán 260 nghìn đồng. Nếu mỗi tuần làm x mô hình thì chi phí là C(x) = x³ − 6x² + 80x + 200 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 15. Mỗi tuần nên làm bao nhiêu mô hình để lợi nhuận lớn nhất?Phần INhận biết
- Sản lượng để lợi nhuận lớn nhấtMột gian hàng ở hội chợ xuân của trường bán mỗi phần quà với giá bán 148 nghìn đồng. Nếu mỗi buổi làm x phần quà thì chi phí là C(x) = x³ − 9x² + 100x + 50 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 12. Mỗi buổi nên làm bao nhiêu phần quà để lợi nhuận lớn nhất?Phần INhận biết
- Sản lượng để lợi nhuận lớn nhấtMột xưởng sản xuất bán mỗi chiếc mũ bảo hiểm với giá bán 294 nghìn đồng. Nếu mỗi ngày làm x chiếc mũ bảo hiểm thì chi phí là C(x) = x³ − 12x² + 150x + 50 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 15. Mỗi ngày nên làm bao nhiêu chiếc mũ bảo hiểm để lợi nhuận lớn nhất?Phần INhận biết
- Lợi nhuận lớn nhấtCăng tin của một trường học bán mỗi suất ăn với giá bán 270 nghìn đồng. Nếu mỗi ngày làm x suất ăn thì chi phí là C(x) = x³ − 9x² + 150x + 300 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 15. Lợi nhuận lớn nhất mỗi ngày là bao nhiêu nghìn đồng?Phần IThông hiểu
- Lợi nhuận lớn nhấtMột vườn ươm bán mỗi cây giống với giá bán 270 nghìn đồng. Nếu mỗi tuần làm x cây giống thì chi phí là C(x) = x³ − 9x² + 150x + 100 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 12. Lợi nhuận lớn nhất mỗi tuần là bao nhiêu nghìn đồng?Phần IThông hiểu
- Lợi nhuận lớn nhấtMột xưởng gỗ bán mỗi chiếc ghế với giá bán 194 nghìn đồng. Nếu mỗi tuần làm x chiếc ghế thì chi phí là C(x) = x³ − 3x² + 50x + 50 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 16. Lợi nhuận lớn nhất mỗi tuần là bao nhiêu nghìn đồng?Phần IThông hiểu
- Đúng sai về lợi nhuận tại một sản lượng và chiều biến thiênMột cơ sở in ba chiều bán mỗi mô hình với giá bán 176 nghìn đồng. Nếu mỗi tuần làm x mô hình thì chi phí là C(x) = x³ − 6x² + 80x + 50 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 14. Gọi P(x) là lợi nhuận (nghìn đồng) mỗi tuần.Phần IINhận biết
- Đúng sai về lợi nhuận tại một sản lượng và chiều biến thiênMột trang trại nấm bán mỗi túi nấm với giá bán 172 nghìn đồng. Nếu mỗi ngày làm x túi nấm thì chi phí là C(x) = x³ − 3x² + 100x + 100 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 14. Gọi P(x) là lợi nhuận (nghìn đồng) mỗi ngày.Phần IINhận biết
- Đúng sai về lợi nhuận tại một sản lượng và chiều biến thiênMột cơ sở làm ống hút tre bán mỗi hộp ống hút với giá bán 444 nghìn đồng. Nếu mỗi ngày làm x hộp ống hút thì chi phí là C(x) = x³ − 18x² + 120x + 100 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 22. Gọi P(x) là lợi nhuận (nghìn đồng) mỗi ngày.Phần IINhận biết
- Đúng sai về hàm lợi nhuận, chiều biến thiên và giá trị lớn nhấtMột xưởng gốm bán mỗi chiếc bình với giá bán 146 nghìn đồng. Nếu mỗi tuần làm x chiếc bình thì chi phí là C(x) = x³ − 6x² + 50x + 200 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 13. Gọi P(x) là lợi nhuận (nghìn đồng) mỗi tuần.Phần IIThông hiểu
- Đúng sai về hàm lợi nhuận, chiều biến thiên và giá trị lớn nhấtMột nhà máy bán mỗi tấm gạch men với giá bán 98 nghìn đồng. Nếu mỗi ca làm việc làm x tấm gạch men thì chi phí là C(x) = x³ + 50x + 50 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 8. Gọi P(x) là lợi nhuận (nghìn đồng) mỗi ca làm việc.Phần IIThông hiểu
- Đúng sai về hàm lợi nhuận, chiều biến thiên và giá trị lớn nhấtMột quán cà phê bán mỗi ly cà phê với giá bán 192 nghìn đồng. Nếu mỗi ngày làm x ly cà phê thì chi phí là C(x) = x³ − 3x² + 120x + 200 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 8. Gọi P(x) là lợi nhuận (nghìn đồng) mỗi ngày.Phần IIThông hiểu
- Đúng sai về đạo hàm của lợi nhuận và giá trị lớn nhất trên miềnMột nhà sách nhỏ bán mỗi cuốn sổ tay với giá bán 640 nghìn đồng. Nếu mỗi tuần làm x cuốn sổ tay thì chi phí là C(x) = x³ − 12x² + 100x + 20 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 24. Gọi P(x) là lợi nhuận (nghìn đồng) mỗi tuần.Phần IIVận dụng
- Đúng sai về đạo hàm của lợi nhuận và giá trị lớn nhất trên miềnMột xưởng in bán mỗi cuốn lịch với giá bán 176 nghìn đồng. Nếu mỗi ngày làm x cuốn lịch thì chi phí là C(x) = x³ − 6x² + 80x + 50 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 13. Gọi P(x) là lợi nhuận (nghìn đồng) mỗi ngày.Phần IIVận dụng
- Đúng sai về đạo hàm của lợi nhuận và giá trị lớn nhất trên miềnMột nhà sách nhỏ bán mỗi cuốn sổ tay với giá bán 244 nghìn đồng. Nếu mỗi tuần làm x cuốn sổ tay thì chi phí là C(x) = x³ − 12x² + 100x + 150 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 18. Gọi P(x) là lợi nhuận (nghìn đồng) mỗi tuần.Phần IIVận dụng
- Sản lượng để lợi nhuận lớn nhất (trả lời ngắn)Một trang trại nấm bán mỗi túi nấm với giá bán 196 nghìn đồng. Nếu mỗi ngày làm x túi nấm thì chi phí là C(x) = x³ − 6x² + 100x + 150 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 9. Mỗi ngày nên làm bao nhiêu túi nấm để lợi nhuận lớn nhất?Phần IIINhận biết
- Sản lượng để lợi nhuận lớn nhất (trả lời ngắn)Một xưởng in bán mỗi cuốn lịch với giá bán 64 nghìn đồng. Nếu mỗi ngày làm x cuốn lịch thì chi phí là C(x) = x³ − 3x² + 40x + 150 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 8. Mỗi ngày nên làm bao nhiêu cuốn lịch để lợi nhuận lớn nhất?Phần IIINhận biết
- Sản lượng để lợi nhuận lớn nhất (trả lời ngắn)Câu lạc bộ khởi nghiệp của trường bán mỗi chiếc móc khóa với giá bán 244 nghìn đồng. Nếu mỗi tuần làm x chiếc móc khóa thì chi phí là C(x) = x³ − 12x² + 100x + 100 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 15. Mỗi tuần nên làm bao nhiêu chiếc móc khóa để lợi nhuận lớn nhất?Phần IIINhận biết
- Lợi nhuận lớn nhất (trả lời ngắn)Một tiệm giặt sấy bán mỗi túi đồ với giá bán 200 nghìn đồng. Nếu mỗi ngày làm x túi đồ thì chi phí là C(x) = x³ − 9x² + 80x + 20 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 13. Lợi nhuận lớn nhất mỗi ngày là bao nhiêu nghìn đồng?Phần IIIThông hiểu
- Lợi nhuận lớn nhất (trả lời ngắn)Một xưởng gỗ bán mỗi chiếc ghế với giá bán 76 nghìn đồng. Nếu mỗi tuần làm x chiếc ghế thì chi phí là C(x) = x³ − 6x² + 40x + 150 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 8. Lợi nhuận lớn nhất mỗi tuần là bao nhiêu nghìn đồng?Phần IIIThông hiểu
- Lợi nhuận lớn nhất (trả lời ngắn)Căng tin của một trường học bán mỗi suất ăn với giá bán 136 nghìn đồng. Nếu mỗi ngày làm x suất ăn thì chi phí là C(x) = x³ − 6x² + 40x + 150 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 11. Lợi nhuận lớn nhất mỗi ngày là bao nhiêu nghìn đồng?Phần IIIThông hiểu
- Lợi nhuận khi làm nhiều nhất so với lợi nhuận lớn nhất (trả lời ngắn)Một xưởng lắp ráp bán mỗi chiếc tai nghe với giá bán 104 nghìn đồng. Nếu mỗi ngày làm x chiếc tai nghe thì chi phí là C(x) = x³ − 3x² + 80x + 150 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 7. Nếu mỗi ngày làm 7 chiếc tai nghe thì lợi nhuận là bao nhiêu nghìn đồng?Phần IIIVận dụng
- Lợi nhuận khi làm nhiều nhất so với lợi nhuận lớn nhất (trả lời ngắn)Một gian hàng ở hội chợ xuân của trường bán mỗi phần quà với giá bán 204 nghìn đồng. Nếu mỗi buổi làm x phần quà thì chi phí là C(x) = x³ − 12x² + 60x + 100 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 15. Nếu mỗi buổi làm 15 phần quà thì lợi nhuận là bao nhiêu nghìn đồng?Phần IIIVận dụng
- Lợi nhuận khi làm nhiều nhất so với lợi nhuận lớn nhất (trả lời ngắn)Câu lạc bộ khởi nghiệp của trường bán mỗi chiếc móc khóa với giá bán 88 nghìn đồng. Nếu mỗi tuần làm x chiếc móc khóa thì chi phí là C(x) = x³ + 40x + 20 nghìn đồng, với 0 ≤ x ≤ 8. Nếu mỗi tuần làm 8 chiếc móc khóa thì lợi nhuận là bao nhiêu nghìn đồng?Phần IIIVận dụng
Đọc thêm: lập hàm và tìm giá trị lớn nhất trong bài toán thực tế
Lập hàm. Đọc đề để viết đại lượng cần tối ưu theo một biến. Ở đây lợi nhuận P(x) bằng doanh thu R(x) = 120x trừ chi phí C(x) = x³ − 12x² + 60x + 100.
Miền của biến. Biến trong bài thực tế luôn có giới hạn: số sản phẩm không âm và không vượt năng lực sản xuất. Trong bài là từ 0 đến 15.
Tìm giá trị lớn nhất. Giống bài giá trị lớn nhất trên đoạn: tính P tại hai đầu miền và tại các nghiệm của P′ nằm trong miền, rồi so. Trong bài, P(10) = 700 lớn hơn P(0) = −100 và P(15) = 125.
Sản lượng nguyên. Số sản phẩm phải là số nguyên. Nếu nghiệm của P′ không nguyên, so P tại hai số nguyên kề nghiệm đó.
Dành cho thầy cô
Yêu cầu cần đạt của bài (Chương trình GDPT 2018 môn Toán):
- Vận dụng đạo hàm và khảo sát hàm số vào bài toán thực tiễn