Câu 4 Phần II · Đề tham khảo 2025
Đề bài
Câu 4 · Phần II · 1 điểmCác thiên thạch có đường kính lớn hơn 140 m và có thể lại gần Trái Đất ở khoảng cách nhỏ hơn 7 500 000 km được coi là những vật thể có khả năng va chạm gây nguy hiểm cho Trái Đất. Để theo dõi những thiên thạch này, người ta đã thiết lập các trạm quan sát các vật thể bay gần Trái Đất. Giả sử có một hệ thống quan sát có khả năng theo dõi các vật thể ở độ cao không vượt quá 6 600 km so với mực nước biển. Coi Trái Đất là khối cầu có bán kính 6 400 km. Chọn hệ trục tọa độ Oxyz trong không gian có gốc O tại tâm Trái Đất và đơn vị độ dài trên mỗi trục tọa độ là 1 000 km. Một thiên thạch (coi như một hạt) chuyển động với tốc độ không đổi theo một đường thẳng từ điểm M(6; 20; 0) đến điểm N(−6; −12; 16).
- a) Đường thẳng MN có phương trình tham số là {x = 6 + 3t; y = 20 + 8t; z = −4t} (t ∈ ℝ).
- b) Vị trí đầu tiên thiên thạch di chuyển vào phạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là điểm A(−3; −4; 12).
- c) Khoảng cách giữa vị trí đầu tiên và vị trí cuối cùng mà thiên thạch di chuyển trong phạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là 18 900 km (kết quả làm tròn đến hàng trăm theo đơn vị ki-lô-mét).
- d) Nếu thời gian di chuyển của thiên thạch trong phạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là 3 phút thì thời gian nó di chuyển từ M đến N là 6 phút.
Tự làm câu này trước
Các thiên thạch có đường kính lớn hơn 140 m và có thể lại gần Trái Đất ở khoảng cách nhỏ hơn 7 500 000 km được coi là những vật thể có khả năng va chạm gây nguy hiểm cho Trái Đất. Để theo dõi những thiên thạch này, người ta đã thiết lập các trạm quan sát các vật thể bay gần Trái Đất. Giả sử có một hệ thống quan sát có khả năng theo dõi các vật thể ở độ cao không vượt quá 6 600 km so với mực nước biển. Coi Trái Đất là khối cầu có bán kính 6 400 km. Chọn hệ trục tọa độ Oxyz trong không gian có gốc O tại tâm Trái Đất và đơn vị độ dài trên mỗi trục tọa độ là 1 000 km. Một thiên thạch (coi như một hạt) chuyển động với tốc độ không đổi theo một đường thẳng từ điểm M(6; 20; 0) đến điểm N(−6; −12; 16).
a) Đường thẳng MN có phương trình tham số là {x = 6 + 3t; y = 20 + 8t; z = −4t} (t ∈ ℝ).
b) Vị trí đầu tiên thiên thạch di chuyển vào phạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là điểm A(−3; −4; 12).
c) Khoảng cách giữa vị trí đầu tiên và vị trí cuối cùng mà thiên thạch di chuyển trong phạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là 18 900 km (kết quả làm tròn đến hàng trăm theo đơn vị ki-lô-mét).
d) Nếu thời gian di chuyển của thiên thạch trong phạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là 3 phút thì thời gian nó di chuyển từ M đến N là 6 phút.
Kiwi đọc đề
Kiwi nhận dạng đề
Các athiên thạch có đường kính lớn hơn 1140 m và có thể lại gần Trái Đất ở khoảng cách nhỏ hơn 27 3500 4000 km được coi là những vật thể có khả năng va chạm gây nguy hiểm cho Trái Đất. Để theo dõi những thiên thạch này, người ta đã thiết lập các trạm quan sát các vật thể bay gần Trái Đất. Giả sử có một hệ thống quan sát có khả năng theo dõi các vật thể ở độ cao bkhông vượt quá 56 6600 km so với mực nước biển. Coi Trái Đất là khối cầu có bán kính 76 8400 km. Chọn chệ trục tọa độ Oxyz trong không gian có gốc O tại tâm Trái Đất và dđơn vị độ dài trên mỗi trục tọa độ là 91 10000 km. Một thiên thạch (coi như một hạt) echuyển động với ftốc độ không đổi theo một đường thẳng từ điểm gM(116; 1220; 130) đến điểm N(14-6; 15-12; 1616).
a) Đường thẳng MN có phương trình tham số là {x = 176 + 183t; y = 1920 + 208t; z = 21-4t} (t ∈ ℝ).
b) Vị trí đầu tiên thiên thạch di chuyển vào hphạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là điểm A(22-3; 23-4; 2412).
c) Khoảng cách giữa vị trí đầu tiên và vị trí cuối cùng mà thiên thạch di chuyển trong phạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là 2518 26900 km (kết quả làm tròn đến hàng trăm theo đơn vị ki-lô-mét).
d) Nếu thời gian di chuyển của thiên thạch trong phạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là 273 phút thì thời gian nó di chuyển từ M đến N là 286 phút.
Đề thuộc dạng nào?
- Phương pháp tọa độ trong không gian
- Oxyz thực tế, vật chuyển động thẳng
- Vật bay thẳng qua vùng phủ sóng hình cầu
Một vật đi thẳng trong hệ tọa độ Oxyz, vùng theo dõi là hình cầu; hỏi lúc vào, lúc ra, thời gian ở trong vùng hay khoảng cách gần nhất.
- Phần II · Đúng/Sai · tối đa 1 điểm
- Có trong 4/4 kỳ thi của Bộ (2025–2026)
- 4/6 đề thi thử của Sở
Xem dạng này trên bản đồ
Mở bản đồ dạng Toán 12Phương pháp tọa độ trong không gian
Phương trình mặt phẳng
- Vectơ pháp tuyếnChưa có
Phương trình đường thẳng
- Vectơ chỉ phươngChưa có
- Góc và vị trí tương đốiChưa có
Phương trình mặt cầu
- TâmChưa có
Oxyz thực tế, vật chuyển động thẳng
- Vật bay thẳng qua vùng phủ sóng hình cầuĐề này
- Bài thực tế khác trong hệ tọa độChưa có
Vì sao là dạng này?
“thiên thạch” · Vật coi như một điểm
Vật được coi như một điểm nên vị trí của nó là một điểm M(t) trên đường thẳng.
“không vượt quá” · Mặt cầu, bán kính
Biên của vùng là mặt cầu tâm I bán kính R. Điểm M ở trong vùng khi IM không quá R.
“hệ trục tọa độ” · Bối cảnh đặt trong hệ tọa độ Oxyz
Vị trí là điểm có ba tọa độ, đường đi là đường thẳng, vùng là hình cầu. Mọi tính toán làm bằng tọa độ.
“đơn vị độ dài trên mỗi trục tọa độ là 1 000 km” · Đổi đơn vị trục sang độ dài thật
Một đơn vị trên trục ứng với một độ dài thật. Tính trong tọa độ xong phải đổi ra mét hay ki lô mét.
“chuyển động với tốc độ không đổi” · Vật đi theo đường thẳngdấu hiệu chính
Vật đi thẳng nên vị trí theo thời gian là phương trình tham số của một đường thẳng.
“tốc độ không đổi” · Vị trí thay đổi theo thời gian
Mỗi đơn vị thời gian vật dời một vectơ cố định. Thời gian là tham số t của đường thẳng.
“M(6; 20; 0)” · Điểm cho bằng ba tọa độ
Điểm xuất phát, điểm đến, tâm vùng đều cho bằng tọa độ. Hiệu hai điểm cho vectơ chỉ phương của đường đi.
“phạm vi theo dõi” · Vùng theo dõi hình cầu quanh một tâm
Vùng theo dõi gồm các điểm cách tâm không quá bán kính, tức một khối cầu. Ở trong vùng nghĩa là khoảng cách tới tâm không quá bán kính.
Không phải: Phương trình đường thẳng
Bài đường thẳng thuần hỏi phương trình, vị trí tương đối, góc. Dạng này có vật chuyển động qua một vùng hình cầu và hỏi thời gian, vị trí thực tế.
Không phải: Phương trình mặt cầu
Bài mặt cầu thuần hỏi tâm, bán kính, phương trình mặt cầu. Dạng này có thêm một vật đi thẳng xuyên qua mặt cầu theo thời gian.
Không phải: Phương trình mặt phẳng
Bài mặt phẳng hỏi phương trình mặt phẳng, vectơ pháp tuyến. Dạng này hỏi đường đi của vật và vùng hình cầu.
Không phải: Tích phân là lượng tích lũy
Bài tích lũy chỉ có tốc độ theo thời gian, không có tọa độ trong không gian. Dạng này đặt vật trong hệ tọa độ Oxyz.
Đưa đề về khuôn chuẩn
Đường bay và vùng hình cầu
Đặt điểm xuất phát A, vectơ dời mỗi đơn vị thời gian u, tâm I và bán kính R của vùng. Vị trí lúc t là M(t) bằng A cộng t nhân u.
- t
- thời gian tính từ lúc xuất phát
- M(t)
- vị trí của vật lúc t, M(t) = A + t·u
- I, R
- tâm và bán kính của vùng theo dõi
Hướng đi
Các bước chung của dạng, áp vào đề này.
Bước đầu tiên là gì?
Làm từng bước
Đáp số và kiểm tra
Hướng dẫn giải
Hướng đi của dạng
- Tìm một điểm thuộc đường thẳng và một vectơ chỉ phương.
- Viết phương trình tham số hoặc chính tắc.
- Vị trí tương đối, giao điểm: thay phương trình tham số vào phương trình còn lại.
Lời giải tóm tắt
- a) vec(MN) = (−12; −32; 16) cùng phương (3; 8; −4); đường thẳng qua M(6; 20; 0) đúng như đã cho.
- b) Vùng theo dõi là khối cầu tâm O bán kính 13. Thay vào: 89t² + 356t + 267 = 0 ⇔ t = −1 hoặc t = −3. Đi từ M (t = 0) về N (t = −4) thì vào tại t = −1 là (3; 12; 4); (−3; −4; 12) là điểm ra.
- c) Hai điểm ứng với t = −1 và t = −3, cách nhau 2·√89 ≈ 18,868 đơn vị ≈ 18 900 km.
- d) Tốc độ không đổi; đoạn trong vùng ứng với Δt = 2, cả đoạn MN ứng với Δt = 4, gấp đôi nên 6 phút.
Đáp án: a) Đúng · b) Sai · c) Đúng · d) Đúngkhớp đáp án của Bộ
Giải bằng 2 cách (số của bộ giải)
a) Đường MN qua (6; 20; 0), chỉ phương (3; 8; −4)
Kết luận: Đúng
b) Điểm vào vùng theo dõi là (−3; −4; 12)
Kết luận: Sai
c) Khoảng cách giữa điểm vào và điểm ra, ki-lô-mét
Kết luận: Đúng
d) Phần đoạn MN nằm trong vùng theo dõi (theo thời gian)
Kết luận: Đúng