Câu 4 Phần II · Đề tham khảo 2025

Đề bài

Câu 4 · Phần II · 1 điểm

Các thiên thạch có đường kính lớn hơn 140 m và có thể lại gần Trái Đất ở khoảng cách nhỏ hơn 7 500 000 km được coi là những vật thể có khả năng va chạm gây nguy hiểm cho Trái Đất. Để theo dõi những thiên thạch này, người ta đã thiết lập các trạm quan sát các vật thể bay gần Trái Đất. Giả sử có một hệ thống quan sát có khả năng theo dõi các vật thể ở độ cao không vượt quá 6 600 km so với mực nước biển. Coi Trái Đất là khối cầu có bán kính 6 400 km. Chọn hệ trục tọa độ Oxyz trong không gian có gốc O tại tâm Trái Đất và đơn vị độ dài trên mỗi trục tọa độ là 1 000 km. Một thiên thạch (coi như một hạt) chuyển động với tốc độ không đổi theo một đường thẳng từ điểm M(6; 20; 0) đến điểm N(−6; −12; 16).

  • a) Đường thẳng MN có phương trình tham số là {x = 6 + 3t; y = 20 + 8t; z = −4t} (t ∈ ℝ).
  • b) Vị trí đầu tiên thiên thạch di chuyển vào phạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là điểm A(−3; −4; 12).
  • c) Khoảng cách giữa vị trí đầu tiên và vị trí cuối cùng mà thiên thạch di chuyển trong phạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là 18 900 km (kết quả làm tròn đến hàng trăm theo đơn vị ki-lô-mét).
  • d) Nếu thời gian di chuyển của thiên thạch trong phạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là 3 phút thì thời gian nó di chuyển từ M đến N là 6 phút.
Câu này có hình trong đề gốc. Dữ kiện của hình: Hình minh họa đường bay cắt hai mặt cầu đồng tâm (6 400 km và thêm 6 600 km); dữ kiện đã có trong chữ. Kiwi đang dựng lại hình từ dữ kiện. Trong lúc chờ, đọc dữ kiện ở trên.

Tự làm câu này trước

Chọn đáp án rồi bấm Kiểm tra. Bí thì mở gợi ý từng nấc.

Câu 1/1
Phần II · Đúng/SaiChấm theo số ý đúng

Các thiên thạch có đường kính lớn hơn 140 m và có thể lại gần Trái Đất ở khoảng cách nhỏ hơn 7 500 000 km được coi là những vật thể có khả năng va chạm gây nguy hiểm cho Trái Đất. Để theo dõi những thiên thạch này, người ta đã thiết lập các trạm quan sát các vật thể bay gần Trái Đất. Giả sử có một hệ thống quan sát có khả năng theo dõi các vật thể ở độ cao không vượt quá 6 600 km so với mực nước biển. Coi Trái Đất là khối cầu có bán kính 6 400 km. Chọn hệ trục tọa độ Oxyz trong không gian có gốc O tại tâm Trái Đất và đơn vị độ dài trên mỗi trục tọa độ là 1 000 km. Một thiên thạch (coi như một hạt) chuyển động với tốc độ không đổi theo một đường thẳng từ điểm M(6; 20; 0) đến điểm N(−6; −12; 16).

Cách chấm Phần II:1 ý 0,12 ý 0,253 ý 0,54 ý 1
  1. a) Đường thẳng MN có phương trình tham số là {x = 6 + 3t; y = 20 + 8t; z = −4t} (t ∈ ℝ).

  2. b) Vị trí đầu tiên thiên thạch di chuyển vào phạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là điểm A(−3; −4; 12).

  3. c) Khoảng cách giữa vị trí đầu tiên và vị trí cuối cùng mà thiên thạch di chuyển trong phạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là 18 900 km (kết quả làm tròn đến hàng trăm theo đơn vị ki-lô-mét).

  4. d) Nếu thời gian di chuyển của thiên thạch trong phạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là 3 phút thì thời gian nó di chuyển từ M đến N là 6 phút.

Dùng gợi ý trước khi trả lời thì câu này tính là "đúng sau gợi ý" và vào Ôn lại.

Chọn đủ 4 ý để nộp

Kiwi đọc đề

Kiwi nhận dạng đề

Chuyển động thẳng, mặt cầu (Oxyz)

Các thiên thạch có đường kính lớn hơn 140 m và có thể lại gần Trái Đất ở khoảng cách nhỏ hơn 7 500 000 km được coi là những vật thể có khả năng va chạm gây nguy hiểm cho Trái Đất. Để theo dõi những thiên thạch này, người ta đã thiết lập các trạm quan sát các vật thể bay gần Trái Đất. Giả sử có một hệ thống quan sát có khả năng theo dõi các vật thể ở độ cao không vượt quá 6 600 km so với mực nước biển. Coi Trái Đất là khối cầu có bán kính 6 400 km. Chọn hệ trục tọa độ Oxyz trong không gian có gốc O tại tâm Trái Đất và đơn vị độ dài trên mỗi trục tọa độ là 1 000 km. Một thiên thạch (coi như một hạt) chuyển động với tốc độ không đổi theo một đường thẳng từ điểm M(6; 20; 0) đến điểm N(-6; -12; 16).

a) Đường thẳng MN có phương trình tham số là {x = 6 + 3t; y = 20 + 8t; z = -4t} (t ∈ ℝ).

b) Vị trí đầu tiên thiên thạch di chuyển vào phạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là điểm A(-3; -4; 12).

c) Khoảng cách giữa vị trí đầu tiên và vị trí cuối cùng mà thiên thạch di chuyển trong phạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là 18 900 km (kết quả làm tròn đến hàng trăm theo đơn vị ki-lô-mét).

d) Nếu thời gian di chuyển của thiên thạch trong phạm vi theo dõi của hệ thống quan sát là 3 phút thì thời gian nó di chuyển từ M đến N là 6 phút.

  1. Đề thuộc dạng nào?

    Vị trí của đề trên bản đồ dạng.

    1. Phương pháp tọa độ trong không gian
    2. Oxyz thực tế, vật chuyển động thẳng
    3. Vật bay thẳng qua vùng phủ sóng hình cầu

    Một vật đi thẳng trong hệ tọa độ Oxyz, vùng theo dõi là hình cầu; hỏi lúc vào, lúc ra, thời gian ở trong vùng hay khoảng cách gần nhất.

    • Phần II · Đúng/Sai · tối đa 1 điểm
    • Có trong 4/4 kỳ thi của Bộ (2025–2026)
    • 4/6 đề thi thử của Sở
    Xem dạng này trên bản đồ

    Phương pháp tọa độ trong không gian

    • Phương trình mặt phẳng
      • Vectơ pháp tuyếnChưa có
    • Phương trình đường thẳng
      • Vectơ chỉ phươngChưa có
      • Góc và vị trí tương đốiChưa có
    • Phương trình mặt cầu
      • TâmChưa có
    • Oxyz thực tế, vật chuyển động thẳng
      • Vật bay thẳng qua vùng phủ sóng hình cầuĐề này
      • Bài thực tế khác trong hệ tọa độChưa có
    Mở bản đồ dạng Toán 12
  2. Vì sao là dạng này?

    Dấu hiệu trong chữ đề cho biết dạng.

    Dấu hiệu trong đề

    • “thiên thạch” · Vật coi như một điểm

      Vật được coi như một điểm nên vị trí của nó là một điểm M(t) trên đường thẳng.

    • “không vượt quá” · Mặt cầu, bán kính

      Biên của vùng là mặt cầu tâm I bán kính R. Điểm M ở trong vùng khi IM không quá R.

    • “hệ trục tọa độ” · Bối cảnh đặt trong hệ tọa độ Oxyz

      Vị trí là điểm có ba tọa độ, đường đi là đường thẳng, vùng là hình cầu. Mọi tính toán làm bằng tọa độ.

    • “đơn vị độ dài trên mỗi trục tọa độ là 1 000 km” · Đổi đơn vị trục sang độ dài thật

      Một đơn vị trên trục ứng với một độ dài thật. Tính trong tọa độ xong phải đổi ra mét hay ki lô mét.

    • “chuyển động với tốc độ không đổi” · Vật đi theo đường thẳngdấu hiệu chính

      Vật đi thẳng nên vị trí theo thời gian là phương trình tham số của một đường thẳng.

    • “tốc độ không đổi” · Vị trí thay đổi theo thời gian

      Mỗi đơn vị thời gian vật dời một vectơ cố định. Thời gian là tham số t của đường thẳng.

    • “M(6; 20; 0)” · Điểm cho bằng ba tọa độ

      Điểm xuất phát, điểm đến, tâm vùng đều cho bằng tọa độ. Hiệu hai điểm cho vectơ chỉ phương của đường đi.

    • “phạm vi theo dõi” · Vùng theo dõi hình cầu quanh một tâm

      Vùng theo dõi gồm các điểm cách tâm không quá bán kính, tức một khối cầu. Ở trong vùng nghĩa là khoảng cách tới tâm không quá bán kính.

    Vì sao không phải dạng dễ nhầm

    • Không phải: Phương trình đường thẳng

      Bài đường thẳng thuần hỏi phương trình, vị trí tương đối, góc. Dạng này có vật chuyển động qua một vùng hình cầu và hỏi thời gian, vị trí thực tế.

    • Không phải: Phương trình mặt cầu

      Bài mặt cầu thuần hỏi tâm, bán kính, phương trình mặt cầu. Dạng này có thêm một vật đi thẳng xuyên qua mặt cầu theo thời gian.

    • Không phải: Phương trình mặt phẳng

      Bài mặt phẳng hỏi phương trình mặt phẳng, vectơ pháp tuyến. Dạng này hỏi đường đi của vật và vùng hình cầu.

    • Không phải: Tích phân là lượng tích lũy

      Bài tích lũy chỉ có tốc độ theo thời gian, không có tọa độ trong không gian. Dạng này đặt vật trong hệ tọa độ Oxyz.

  3. Đưa đề về khuôn chuẩn

    Đặt tên, rồi điền từng dữ kiện vào khuôn.

    Đường bay và vùng hình cầu

    Đặt điểm xuất phát A, vectơ dời mỗi đơn vị thời gian u, tâm I và bán kính R của vùng. Vị trí lúc t là M(t) bằng A cộng t nhân u.

    Đặt tên

    t
    thời gian tính từ lúc xuất phát
    M(t)
    vị trí của vật lúc t, M(t) = A + t·u
    I, R
    tâm và bán kính của vùng theo dõi

    Điền dữ kiện vào khuôn

      Dữ kiện trong đề

      số trong ý cần chấm: tự tính rồi so

    • Hướng đi

      Các bước chung của dạng. Chưa tính số.

      Các bước chung của dạng, áp vào đề này.

        Bước đầu tiên là gì?

      1. Làm từng bước

        Mở sau phần “Hướng đi”.

      2. Đáp số và kiểm tra

        Đáp số để cuối. Đi hết các bước trước đã.

      Hướng dẫn giải

      Câu 4 · Phần II · 1 điểm · Gợi ý lời giải (AI giải)

      Hướng đi của dạng

      1. Tìm một điểm thuộc đường thẳng và một vectơ chỉ phương.
      2. Viết phương trình tham số hoặc chính tắc.
      3. Vị trí tương đối, giao điểm: thay phương trình tham số vào phương trình còn lại.

      Lời giải tóm tắt

      • a) vec(MN) = (−12; −32; 16) cùng phương (3; 8; −4); đường thẳng qua M(6; 20; 0) đúng như đã cho.
      • b) Vùng theo dõi là khối cầu tâm O bán kính 13. Thay vào: 89t² + 356t + 267 = 0 ⇔ t = −1 hoặc t = −3. Đi từ M (t = 0) về N (t = −4) thì vào tại t = −1 là (3; 12; 4); (−3; −4; 12) là điểm ra.
      • c) Hai điểm ứng với t = −1 và t = −3, cách nhau 2·√89 ≈ 18,868 đơn vị ≈ 18 900 km.
      • d) Tốc độ không đổi; đoạn trong vùng ứng với Δt = 2, cả đoạn MN ứng với Δt = 4, gấp đôi nên 6 phút.

      Đáp án: a) Đúng · b) Sai · c) Đúng · d) Đúngkhớp đáp án của Bộ

      Giải bằng 2 cách (số của bộ giải)

      Bộ giải của Kiwi tính từ dữ kiện của đề bằng 2 cách độc lập. Hai cách phải ra cùng kết quả.

      • a) Đường MN qua (6; 20; 0), chỉ phương (3; 8; −4)

        Cách 1: tính chính xác: Đúng

        Cách 2: tính bằng số thực: Đúng

        Kết luận: Đúng

      • b) Điểm vào vùng theo dõi là (−3; −4; 12)

        Cách 1: tính chính xác: Sai

        Cách 2: tính bằng số thực: Sai

        Kết luận: Sai

      • c) Khoảng cách giữa điểm vào và điểm ra, ki-lô-mét

        Cách 1: tính chính xác: 2.000√89

        Cách 2: tính bằng số thực: ≈ 18867,962

        Kết luận: Đúng

      • d) Phần đoạn MN nằm trong vùng theo dõi (theo thời gian) (3 phút trong vùng trên 6 phút cả đoạn là 1/2)

        Cách 1: tính chính xác: 0,5

        Cách 2: tính bằng số thực: ≈ 0,5

        Kết luận: Đúng

      Học dạng này

      Học dạng này: Đường thẳng, mặt cầu và chuyển động

      Câu tương tự