Ví dụ Oxyz thực tế, vật chuyển động thẳng · Phần II

Phần IIThông hiểuThể thao

Đúng sai về mặt cầu biên, lúc vào, điểm vào và khoảng cách gần nhất

Đề và lời giải do AI soạn từ dạng bài trong đề thi, Kiwi kiểm tra bằng 2 cách. Để thí sinh tham khảo.

Ví dụ này đang được xem lại sau khi có bạn báo lỗi. Bạn mở ví dụ khác nhé.

Về kho ví dụ

Đề bài

Trong không gian Oxyz, trạm hỗ trợ dù lượn đặt tại I(1; 2; 0), liên lạc được với mọi vật cách trạm không quá 5 đơn vị dài. Một vận động viên dù lượn bay thẳng đều, sau t phút ở vị trí M(t) với x = −5 + 3t; y = 10 − 4t; z = 0.

  • a) Mặt cầu biên của vùng phủ có phương trình (x − 1)² + (y − 2)² + z² = 5.
  • b) Vật bắt đầu vào vùng phủ lúc t = 1.
  • c) Lúc vào vùng phủ, vật ở điểm (−2; 6; 0).
  • d) Khoảng cách ngắn nhất từ vật tới trạm bằng 10 đơn vị.

Học theo 5 bước

  1. Mở đầu

    Trong đề thi: Phần II · Đúng/Sai, 1 điểm · có trong 4/4 kỳ thi của Bộ gần đây

    Bạn sẽ làm được: đọc tọa độ và đặt tên; viết vị trí theo thời gian; viết điều kiện ở trong vùng; giải phương trình bậc hai theo t; đọc kết quả và kiểm lại.

    Đã biết rồi? Làm câu hỏi luôn

  2. Đoán: đề này thuộc dạng nào?

    Chốt dự đoán trước khi đọc lời giải.

    Chọn dạng của đề
  3. Khám phá: Kiwi đọc đề

    Kiwi nhận dạng đề

    Chuyển động thẳng, mặt cầu (Oxyz)

    Trong không gian Oxyz, trạm hỗ trợ dù lượn đặt tại I(1; 2; 0), liên lạc được với mọi vật cách trạm không quá 5 đơn vị dài. Một vận động viên dù lượn bay thẳng đều, sau t phút ở vị trí M(t) với x = −5 + 3t; y = 10 − 4t; z = 0.

    a) Mặt cầu biên của vùng phủ có phương trình (x − 1)² + (y − 2)² + z² = 5.

    b) Vật bắt đầu vào vùng phủ lúc t = 1.

    c) Lúc vào vùng phủ, vật ở điểm (−2; 6; 0).

    d) Khoảng cách ngắn nhất từ vật tới trạm bằng 10 đơn vị.

    1. Đề thuộc dạng nào?

      Vị trí của đề trên bản đồ dạng.

      1. Phương pháp tọa độ trong không gian
      2. Oxyz thực tế, vật chuyển động thẳng
      3. Vật bay thẳng qua vùng phủ sóng hình cầu

      Một vật đi thẳng trong hệ tọa độ Oxyz, vùng theo dõi là hình cầu; hỏi lúc vào, lúc ra, thời gian ở trong vùng hay khoảng cách gần nhất.

      • Phần II · Đúng/Sai · tối đa 1 điểm
      • Có trong 4/4 kỳ thi của Bộ (2025–2026)
      • 4/6 đề thi thử của Sở
      Xem dạng này trên bản đồ

      Phương pháp tọa độ trong không gian

      • Phương trình mặt phẳng
        • Vectơ pháp tuyếnChưa có
      • Phương trình đường thẳng
        • Vectơ chỉ phươngChưa có
        • Góc và vị trí tương đốiChưa có
      • Phương trình mặt cầu
        • TâmChưa có
      • Oxyz thực tế, vật chuyển động thẳng
        • Vật bay thẳng qua vùng phủ sóng hình cầuĐề này
        • Bài thực tế khác trong hệ tọa độChưa có
      Mở bản đồ dạng Toán 12
    2. Vì sao là dạng này?

      Dấu hiệu trong chữ đề cho biết dạng.

      Dấu hiệu trong đề

      • “Oxyz” · Bối cảnh đặt trong hệ tọa độ Oxyz

        Vị trí là điểm có ba tọa độ, đường đi là đường thẳng, vùng là hình cầu. Mọi tính toán làm bằng tọa độ.

      • “I(1; 2; 0)” · Điểm cho bằng ba tọa độ

        Điểm xuất phát, điểm đến, tâm vùng đều cho bằng tọa độ. Hiệu hai điểm cho vectơ chỉ phương của đường đi.

      • “không quá” · Mặt cầu, bán kính

        Biên của vùng là mặt cầu tâm I bán kính R. Điểm M ở trong vùng khi IM không quá R.

      • “bay thẳng” · Vật đi theo đường thẳngdấu hiệu chính

        Vật đi thẳng nên vị trí theo thời gian là phương trình tham số của một đường thẳng.

      • “thẳng đều” · Vị trí thay đổi theo thời gian

        Mỗi đơn vị thời gian vật dời một vectơ cố định. Thời gian là tham số t của đường thẳng.

      • “vùng phủ” · Vùng theo dõi hình cầu quanh một tâm

        Vùng theo dõi gồm các điểm cách tâm không quá bán kính, tức một khối cầu. Ở trong vùng nghĩa là khoảng cách tới tâm không quá bán kính.

      • “Khoảng cách ngắn nhất” · Khoảng cách gần nhất

        Lúc gần tâm nhất là chân đường vuông góc hạ từ tâm xuống đường đi, ở giữa lúc vào và lúc ra.

      Vì sao không phải dạng dễ nhầm

      • Không phải: Phương trình đường thẳng

        Bài đường thẳng thuần hỏi phương trình, vị trí tương đối, góc. Dạng này có vật chuyển động qua một vùng hình cầu và hỏi thời gian, vị trí thực tế.

      • Không phải: Phương trình mặt cầu

        Bài mặt cầu thuần hỏi tâm, bán kính, phương trình mặt cầu. Dạng này có thêm một vật đi thẳng xuyên qua mặt cầu theo thời gian.

      • Không phải: Phương trình mặt phẳng

        Bài mặt phẳng hỏi phương trình mặt phẳng, vectơ pháp tuyến. Dạng này hỏi đường đi của vật và vùng hình cầu.

      • Không phải: Tích phân là lượng tích lũy

        Bài tích lũy chỉ có tốc độ theo thời gian, không có tọa độ trong không gian. Dạng này đặt vật trong hệ tọa độ Oxyz.

    3. Đưa đề về khuôn chuẩn

      Đặt tên, rồi điền từng dữ kiện vào khuôn.

      Đường bay và vùng hình cầu

      Đặt điểm xuất phát A, vectơ dời mỗi đơn vị thời gian u, tâm I và bán kính R của vùng. Vị trí lúc t là M(t) bằng A cộng t nhân u.

      Đặt tên

      t
      thời gian tính từ lúc xuất phát
      M(t)
      vị trí của vật lúc t, M(t) = A + t·u
      I, R
      tâm và bán kính của vùng theo dõi

      Điền dữ kiện vào khuôn

        Dữ kiện trong đề

        số trong ý cần chấm: tự tính rồi so

      • Hướng đi

        Các bước chung của dạng. Chưa tính số.

        Các bước chung của dạng, áp vào đề này.

          Bước đầu tiên là gì?

        1. Làm từng bước

          Mở sau phần “Hướng đi”.

        2. Đáp số và kiểm tra

          Đáp số để cuối. Đi hết các bước trước đã.

      • Vì sao lại thế?

        Giải bằng 2 cách

        Hai phương pháp độc lập của Kiwi phải ra cùng kết quả thì ví dụ mới vào kho.

        Cách 1: Giải phương trình bậc hai theo t bằng số chính xác (căn đúng)

        Cách 2: Tính lại bằng số thực: lấy mẫu khoảng cách theo thời gian và chia đôi tìm lúc vào, lúc ra

        • a) Cách 1 Sai · Cách 2 Sai
        • b) Cách 1 Đúng · Cách 2 Đúng
        • c) Cách 1 Đúng · Cách 2 Đúng
        • d) Cách 1 Sai · Cách 2 Sai

        Hai cách khớp nhau.

        Bẫy hay gặp

        • Ý a. Vế phải phải là R² = 25: (x − 1)² + (y − 2)² + z² = 25.
        • Ý d. Đó là khoảng cách lúc xuất phát. Nhỏ nhất là 0 lúc t = 2.
      • Luyện: tự làm câu này

        Gợi ý mở dần từng nấc: hướng đi, bước đầu, rồi lời giải.

        Câu 1/1
        Phần II · Đúng/SaiChấm theo số ý đúng

        Trong không gian Oxyz, trạm hỗ trợ dù lượn đặt tại I(1; 2; 0), liên lạc được với mọi vật cách trạm không quá 5 đơn vị dài. Một vận động viên dù lượn bay thẳng đều, sau t phút ở vị trí M(t) với x = −5 + 3t; y = 10 − 4t; z = 0.

        Cách chấm Phần II:1 ý 0,12 ý 0,253 ý 0,54 ý 1
        1. a) Mặt cầu biên của vùng phủ có phương trình (x − 1)² + (y − 2)² + z² = 5.

        2. b) Vật bắt đầu vào vùng phủ lúc t = 1.

        3. c) Lúc vào vùng phủ, vật ở điểm (−2; 6; 0).

        4. d) Khoảng cách ngắn nhất từ vật tới trạm bằng 10 đơn vị.

        Dùng gợi ý trước khi trả lời thì câu này tính là "đúng sau gợi ý" và vào Ôn lại.

        Chọn đủ 4 ý để nộp

        Lời giải (AI giải)

        1. Mặt cầu biên: (x − 1)² + (y − 2)² + z² = 25. 25t² − 100t + 75 = 0 cho t₁ = 1, t₂ = 3.
        2. M(1) = (−2; 6; 0); gần nhất lúc t = 2, cách 0.
        3. a) Sai · b) Đúng · c) Đúng · d) Sai.

        Đáp án: a) Sai · b) Đúng · c) Đúng · d) Sai

      • Tổng kết

        Ghi nhớ hướng đi của dạng

        1. Đọc tọa độ và đặt tên
        2. Viết vị trí theo thời gian
        3. Viết điều kiện ở trong vùng
        4. Giải phương trình bậc hai theo t
        5. Đọc kết quả và kiểm lại

        Đề tương tự

        Cùng cách hỏi với bộ số khác, rồi khó dần.

        Luyện 10 câu dạng nàyHọc bài tương tác: Đường thẳng, mặt cầu và chuyển động

      Báo lỗi nội dung